بهترین هوش مصنوعی برای هر کار؛ راهنمای انتخاب مدل مناسب در ۲۰۲۶
«کدام هوش مصنوعی بهتر است؟» شاید پرتکرارترین سؤالی باشد که این روزها میشنویم. جواب صادقانه این است: بستگی دارد چه …
اگر تا حالا برای پروژهتان سراغ API یک مدل زبانی رفته باشید، احتمالاً با جدولهایی پر از «دلار به ازای هر میلیون توکن» روبهرو شدهاید که مقایسهشان اصلاً ساده نیست. یک مدل ورودی ارزانی دارد اما خروجیاش گران است، دیگری کش ارزان دارد و سومی در ساعتهای خلوت نصف قیمت حساب میکند. در این راهنما قیمت API هوش مصنوعی را برای مدلهای اصلی ۲۰۲۶ یعنی GPT، Claude، Gemini، Grok و DeepSeek کنار هم میگذاریم، توضیح میدهیم قیمتگذاری توکنی دقیقاً چطور کار میکند، هزینهٔ واقعی هر تسک را حساب میکنیم و ترفندهایی را مرور میکنیم که صورتحساب ماهانهتان را تا نصف یا کمتر پایین میآورند.
آخرین بهروزرسانی: ۲۷ مهر ۱۴۰۵ — همهٔ قیمتها در همین تاریخ از صفحههای رسمی قیمتگذاری OpenAI، Anthropic، Google، xAI و DeepSeek و دادههای هزینهٔ هر تسک از Artificial Analysis برداشته شدهاند. قیمتها به دلار آمریکا و به ازای هر یک میلیون توکن است و ارائهدهندهها ممکن است هر زمان آن را تغییر دهند.
📑 فهرست مطالب
تقریباً همهٔ ارائهدهندههای مدلهای زبانی بزرگ، هزینه را بر اساس توکن حساب میکنند. توکن تکهای از متن است؛ گاهی یک کلمهٔ کامل، گاهی بخشی از یک کلمه و گاهی فقط یک علامت نگارشی. مستندات DeepSeek هم دقیقاً همین تعریف را میدهد: توکن کوچکترین واحد متنی است که مدل میشناسد و صورتحساب بر اساس مجموع توکنهای ورودی و خروجی صادر میشود. برای متن فارسی معمولاً تعداد توکنها از متن انگلیسیِ هماندازه بیشتر است، پس اگر محصولتان فارسی است، در برآورد هزینه کمی دستودلبازتر باشید.
اگر هنوز با خود مفهوم API آشنا نیستید و نمیدانید یک سرویس چطور از طریق API به سرویس دیگری وصل میشود، پیشنهاد میکنم اول مقالهٔ اتصال سرویسهای وبسایت با API را بخوانید و بعد به این جدولها برگردید.
هر درخواست دو بخش هزینه دارد. توکنهای ورودی شامل پرامپت شما، دستورالعمل سیستمی، تاریخچهٔ گفتگو و فایلهایی است که برای مدل میفرستید. توکنهای خروجی همان پاسخی است که مدل تولید میکند. نکتهٔ مهم این است که در مدلهای استدلالی، «فکر کردن» مدل هم معمولاً بهعنوان توکن خروجی حساب میشود؛ یعنی وقتی سطح استدلال را روی high یا max میگذارید، ممکن است مدل قبل از جواب نهایی هزاران توکن فکر تولید کند و همهٔ آنها را بپردازید.
قیمت خروجی تقریباً همیشه چند برابر ورودی است. مثلاً در جدول رسمی OpenAI، مدل gpt-6.1-sol برای ورودی ۲ دلار و برای خروجی ۱۰ دلار به ازای هر میلیون توکن میگیرد، یعنی خروجی پنج برابر گرانتر است. همین نسبت ۱ به ۵ را در Claude Sonnet 5.5 و Gemini 4 Argon هم میبینیم.

قیمت پایه فقط نقطهٔ شروع است. چند عامل دیگر هم روی صورتحساب اثر میگذارند:
در ادامه قیمت مدلهای پرچمدار و اقتصادی هر شرکت را از صفحههای رسمی آوردهایم. همهٔ اعداد برای پردازش استاندارد و کانتکست معمولی است.
| مدل | ورودی | ورودی کششده | خروجی | کاربرد |
|---|---|---|---|---|
| gpt-6-astra | $10 | $1 | $50 | قویترین مدل OpenAI برای کارهای سنگین |
| gpt-6.1-sol | $2 | $0.10 | $10 | مدل همهکارهٔ میانرده |
| gpt-6-sol | $2 | $0.20 | $10 | نسل قبلی Sol |
| gpt-6-luna | $0.10 | $0.01 | $0.50 | مدل سبک و بسیار ارزان |
منبع: صفحهٔ قیمتگذاری OpenAI (دریافت: ۲۷ مهر ۱۴۰۵)، قیمت به دلار برای هر یک میلیون توکن در حالت Standard و کانتکست کوتاه.
کسانی که دنبال قیمت API ChatGPT هستند باید بدانند اشتراک ChatGPT Plus و API دو حساب جدا هستند؛ اشتراک ماهانه شامل اعتبار API نمیشود و API کاملاً بر اساس مصرف حساب میشود. در حالت Batch و Flex قیمتها نصف میشوند؛ مثلاً gpt-6-astra در Batch با ۵ دلار ورودی و ۲۵ دلار خروجی محاسبه میشود.

| مدل | ورودی | خروجی | نوشتن کش (۵ دقیقه) | خواندن از کش |
|---|---|---|---|---|
| Claude Fable 5.1 | $10 | $50 | $12.50 | $0.25 |
| Claude Opus 5.5 | $4 | $20 | $5 | $0.20 |
| Claude Sonnet 5.5 | $2 | $10 | $2.50 | $0.10 |
| Claude Haiku 5.5 (تا ۱۰۰ هزار توکن) | $0.10 | $0.50 | $0.125 | $0.01 |
| Claude Haiku 5.5 (بیش از ۱۰۰ هزار توکن) | $0.50 | $2.50 | $0.625 | $0.05 |
منبع: مستندات قیمتگذاری Claude Platform (دریافت: ۲۷ مهر ۱۴۰۵).
در هزینه API Claude یک نکتهٔ جالب وجود دارد: تخفیف کش در نسل جدید خیلی بیشتر شده است. در حالت عادی خواندن از کش ۰.۱ قیمت پایه است، اما برای Opus 5.5 و Sonnet 5.5 به ۰.۰۵ و برای Fable 5.1 به ۰.۰۲۵ قیمت پایه میرسد. پردازش Batch هم ۵۰ درصد تخفیف دارد. Haiku 5.5 هم قیمت پلهای دارد و اگر پرامپتتان از ۱۰۰ هزار توکن بیشتر شود، قیمتش پنج برابر میشود.

| مدل | ورودی | خروجی | توضیح |
|---|---|---|---|
| Gemini 4 Argon | $2 | $10 | تا ۹ آذر ۱۴۰۵؛ از ۱۰ آذر ۴ و ۲۰ دلار. فقط نسخهٔ پولی |
| Gemini 3.8 Flash | $0.75 | $3.75 | تا ۱۰ دی ۱۴۰۵؛ بعد از آن ۱.۵ و ۷.۵ دلار. سطح رایگان دارد |
| Gemini 3.5 Flash-Lite | $0.30 | $2.50 | سطح رایگان دارد |
| Grok 4.7 | $2 | $6 | ورودی کششده ۰.۵ دلار؛ کانتکست ۵۰۰ هزار توکن؛ بدون Batch |
| deepseek-flash (V4.1-Flash) | $0.15 / $0.30 | $0.60 / $1.20 | قیمت ساعت خلوت / ساعت اوج؛ کانتکست ۱ میلیون توکن |
| deepseek-v4-pro | $0.66 / $1.32 | $1.98 / $3.96 | قیمت ساعت خلوت / ساعت اوج |
منبع: صفحههای قیمتگذاری Gemini API، مستندات مدلهای xAI و صفحهٔ Models & Pricing دیپسیک (دریافت: ۲۷ مهر ۱۴۰۵).
دو نکته را جدی بگیرید. اول اینکه قیمت فعلی Gemini 4 Argon و Gemini 3.8 Flash تبلیغاتی و موقت است و گوگل تاریخ دو برابر شدنش را اعلام کرده؛ اگر پروژهای بلندمدت میسازید، با قیمت بعدی حساب کنید. دوم اینکه DeepSeek قیمت را بر اساس ساعت تنظیم میکند: ساعتهای اوج ۰۱:۰۰ تا ۰۴:۰۰ و ۰۶:۰۰ تا ۱۰:۰۰ به وقت UTC در روزهای دوشنبه تا جمعه است که به وقت تهران میشود ۴:۳۰ تا ۷:۳۰ و ۹:۳۰ تا ۱۳:۳۰. بقیهٔ ساعتها و آخر هفتهها نصف قیمت حساب میشود.

قیمت هر میلیون توکن بهتنهایی گمراهکننده است، چون مدلها برای حل یک مسئلهٔ مشابه تعداد توکن بسیار متفاوتی مصرف میکنند. یک مدل ارزان که برای هر جواب ده برابر بیشتر فکر میکند، ممکن است در نهایت از مدل گرانتر هزینهٔ بیشتری بسازد. به همین دلیل Artificial Analysis شاخصی به نام Cost per Task منتشر میکند که هزینهٔ میانگین اجرای هر تسک در مجموعهآزمونهای شاخص هوش را نشان میدهد.

| مدل (سطح استدلال) | شاخص هوش AA | هزینهٔ هر تسک |
|---|---|---|
| Claude Opus 5.5 (max) | 58 | $5.98 |
| Claude Opus 5.5 (high) | 54 | $1.82 |
| GPT-6 Astra (max) | 53 | $3.26 |
| Gemini 4 Argon (high) | 53 | $1.99 |
| GPT-6.1 Sol (max) | 52 | $0.72 |
| GPT-6.1 Sol (xhigh) | 51 | $0.39 |
| Grok 4.7 (xhigh) | 46 | $3.74 |
| MiMo-V2.6-Pro (متنباز) | 46 | $0.13 |
| DeepSeek V4.1 Flash (max) | 45 | $0.26 |
| Claude Haiku 5.5 (max) | 43 | $0.21 |
| GPT-6 Luna (max) | 38 | $0.07 |
منبع: لیدربورد مدلهای Artificial Analysis، نسخهٔ ۴.۳.۲ شاخص هوش (دریافت: ۲۷ مهر ۱۴۰۵).
این جدول یک درس مهم دارد: GPT-6.1 Sol در سطح max فقط ۶ امتیاز از Opus 5.5 عقبتر است، اما هزینهٔ هر تسکش حدود یکهشتم است. از آن طرف، Grok 4.7 با اینکه قیمت توکنش پایینتر از Opus است، به دلیل مصرف بالای توکن هزینهٔ هر تسک بالایی دارد. یعنی برای مقایسه هزینه مدلها باید هر دو عدد «هوش» و «هزینهٔ هر تسک» را با هم دید. اگر میخواهید بدانید شاخص هوش چطور ساخته میشود، راهنمای بنچمارکهای هوش مصنوعی را ببینید و برای رتبهبندی کامل، سری به رتبهبندی مدلهای هوش مصنوعی ۲۰۲۶ بزنید.
فرض کنید یک چتبات پشتیبانی دارید و هر گفتگو به طور میانگین ۱۰ هزار توکن ورودی و ۲ هزار توکن خروجی مصرف میکند (این فرض ماست، نه دادهای از منابع). با قیمتهای رسمی بالا، هزینهٔ هر گفتگو تقریباً این میشود:
| مدل | هزینهٔ هر گفتگو | هزینهٔ ۱۰۰ هزار گفتگو |
|---|---|---|
| gpt-6-astra | $0.20 | $20,000 |
| Claude Opus 5.5 | $0.08 | $8,000 |
| gpt-6.1-sol / Claude Sonnet 5.5 / Gemini 4 Argon | $0.04 | $4,000 |
| Grok 4.7 | $0.032 | $3,200 |
| Gemini 3.8 Flash | $0.015 | $1,500 |
| deepseek-flash (ساعت اوج) | $0.0054 | $540 |
| gpt-6-luna / Claude Haiku 5.5 | $0.002 | $200 |
محاسبه: رادینو بر اساس قیمتهای رسمی ۲۷ مهر ۱۴۰۵، بدون کش و بدون توکن استدلال اضافه.
فرمول خیلی ساده است: (توکن ورودی × قیمت ورودی + توکن خروجی × قیمت خروجی) ÷ یک میلیون. در عمل اگر مدل استدلالی باشد، توکنهای فکر را هم به خروجی اضافه کنید؛ این همان جایی است که برآوردها معمولاً اشتباه از آب درمیآیند.
«ارزانترین» همیشه به معنی «بهترین برای جیب» نیست؛ مدلی که کار را درست انجام ندهد و مجبور شوید چند بار تکرارش کنید، در نهایت گرانتر تمام میشود. با این حال برای کارهای پرتعداد و ساده، مدلهای سبک انتخاب عاقلانهای هستند:
اگر بین چند مدل مرددید، سرویسهای واسط مثل OpenRouter قیمت دهها مدل را در یک صفحه کنار هم نشان میدهند و اجازه میدهند با یک کلید API چند مدل را امتحان کنید. برای اینکه بدانید برای هر کاربرد کدام مدل منطقیتر است، مقالهٔ بهترین هوش مصنوعی برای هر کار را هم ببینید.
خبر خوب این است که با چند تغییر ساده در معماری، معمولاً میشود هزینه را بهشکل محسوسی پایین آورد.

اگر پرامپت سیستمی طولانی، مستندات محصول یا یک فایل بزرگ را در هر درخواست تکرار میکنید، کش پرامپت مهمترین ترفند شماست. در OpenAI ورودی کششدهٔ gpt-6.1-sol فقط ۰.۱ دلار است، یعنی یکبیستم ورودی عادی. در Claude Sonnet 5.5 هم خواندن از کش ۰.۱ دلار است، هرچند نوشتن اولیه در کش ۲.۵ دلار (کمی گرانتر از ورودی عادی) هزینه دارد. قاعدهٔ طلایی: بخشهای ثابت پرامپت را اول و بخشهای متغیر را آخر بگذارید تا کش بیشتر به کار بیاید. جزئیات فنی را در راهنمای کش پرامپت OpenAI و مستندات کش Claude ببینید.
کارهایی مثل ترجمهٔ هزاران محصول، برچسبگذاری داده یا تولید توضیحات دستهای نیازی به پاسخ فوری ندارند. Batch API در OpenAI، Batch در Anthropic و Batch/Flex در Gemini همگی حدود ۵۰ درصد تخفیف میدهند. فقط توجه کنید که طبق مستندات xAI، مدل Grok 4.7 فعلاً از Batch API پشتیبانی نمیکند.
لازم نیست همهٔ درخواستها به گرانترین مدل بروند. یک الگوی رایج این است که یک مدل سبک اول درخواست را دستهبندی کند و فقط سؤالهای سخت به مدل قویتر برسند. سطح استدلال را هم دستکم نگیرید: طبق Artificial Analysis، هزینهٔ هر تسک Opus 5.5 از ۱.۸۲ دلار در سطح high به ۵.۹۸ دلار در سطح max میرسد، در حالی که شاخص هوشش فقط ۴ امتیاز بالا میرود. اگر روی ایجنتها کار میکنید، این موضوع حیاتیتر است، چون هر ایجنت دهها فراخوانی پشت سر هم دارد؛ دربارهٔ ساختار ایجنتها در معرفی ایجنت هوش مصنوعی نوشتهایم و دربارهٔ هزینهٔ ایجنتهای کدنویسی در بهترین هوش مصنوعی برای برنامهنویسی.
برای کاربران ایرانی، چالش اصلی معمولاً قیمت نیست، بلکه پرداخت و دسترسی است. ارائهدهندههای بزرگ آمریکایی خدماتشان را فقط در کشورهای مشخصی ارائه میکنند و ایران در فهرست کشورهای پشتیبانیشدهٔ آنها نیست؛ کارتهای بانکی ایرانی هم در درگاههای بینالمللی کار نمیکنند. پیش از هر اقدامی، شرایط استفادهٔ هر سرویس را بخوانید، چون نقض آن ممکن است به مسدود شدن حساب و از دست رفتن اعتبار باقیمانده منجر شود.
چند مسیر قانونی و کمریسکتر که ارزش بررسی دارند:
اگر میخواهید یک محصول واقعی روی این APIها بسازید و نگران معماری و هزینهٔ آن هستید، تیم رادینو در طراحی و توسعهٔ وبسایت میتواند کمکتان کند.
در میان مدلهای تجاری اصلی، gpt-6-luna و Claude Haiku 5.5 (برای پرامپتهای زیر ۱۰۰ هزار توکن) با ۰.۱ دلار ورودی و ۰.۵ دلار خروجی به ازای هر میلیون توکن جزو ارزانترینها هستند. deepseek-flash هم در ساعتهای خلوت با ۰.۱۵ دلار ورودی و ۰.۶ دلار خروجی، کیفیت بالاتری با قیمت پایین ارائه میدهد.
بستگی به زبان و توکنایزر مدل دارد. در انگلیسی هر توکن به طور تقریبی کمتر از یک کلمه است و متن فارسی معمولاً توکن بیشتری مصرف میکند. بهترین راه این است که چند نمونهٔ واقعی از متن خودتان را بفرستید و تعداد توکن گزارششده در پاسخ API را ببینید.
خیر. اشتراکهای ماهانهٔ چت و API دو محصول جدا هستند. API بر اساس مصرف توکن جداگانه صورتحساب میشود و برای استفاده از آن باید در پنل توسعهدهندهٔ هر شرکت حساب و اعتبار جدا داشته باشید.
قیمت هر توکن فقط تعرفه است، اما Cost per Task هزینهٔ واقعی انجام یک کار را نشان میدهد که به تعداد توکن مصرفی مدل هم بستگی دارد. مدلی که توکن ارزانی دارد اما زیاد فکر میکند، ممکن است هزینهٔ هر تسک بالاتری داشته باشد؛ مثل Grok 4.7 که طبق Artificial Analysis هزینهٔ هر تسکش ۳.۷۴ دلار است.
برای کارهای غیرفوری از Batch استفاده کنید که در OpenAI، Anthropic و Gemini حدود ۵۰ درصد تخفیف دارد، بخشهای ثابت پرامپت را کش کنید و سطح استدلال را فقط برای کارهای سخت بالا ببرید. در DeepSeek هم اجرای کارها در ساعتهای خلوت قیمت را نصف میکند.
قیمت API هوش مصنوعی در ۲۰۲۶ دامنهٔ بسیار وسیعی دارد: از ۰.۱ دلار برای هر میلیون توکن ورودی در مدلهای سبک تا ۱۰ دلار در مدلهای پرچمداری مثل gpt-6-astra و Claude Fable 5.1. اما عدد مهمتر، هزینهٔ هر تسک است؛ جایی که مدلی مثل GPT-6.1 Sol با کیفیت نزدیک به بهترینها و هزینهای چند برابر کمتر میدرخشد. پیشنهاد عملی ما این است: با یک مدل میانرده شروع کنید، مصرف واقعی توکن را اندازه بگیرید، کش و Batch را فعال کنید و فقط کارهای سخت را به مدلهای گران بسپارید. برای مقایسهٔ مدلها از نظر کیفیت هم مقالهٔ مقایسهٔ ChatGPT، Claude، Gemini و Copilot را از دست ندهید.
اگر میخواهید استفادهٔ حرفهای از ابزارهای هوش مصنوعی را قدمبهقدم یاد بگیرید، دورهٔ کپسول هوش مصنوعی رادینو برای شما طراحی شده است.
همه منابع در تاریخ ۲۷ مهر ۱۴۰۵ بررسی شدهاند.
نظرات 0
برای ارسال نظر وارد حساب کاربری شوید.
هنوز نظری ثبت نشده؛ اولین نفر باشید.