مدل‌های هوش مصنوعی چینی: مقایسه DeepSeek، Qwen، Kimi و GLM

اگر فهرست ده مدل برتر هوش مصنوعی را در سال ۲۰۲۴ نگاه می‌کردید، تقریباً همه آمریکایی بودند. امروز وضع فرق کرده است. مدل‌های هوش مصنوعی چینی مثل DeepSeek، Qwen، Kimi و GLM نه‌تنها در جدول‌های مستقل جا باز کرده‌اند، بلکه Kimi K3.1 Pro حالا در رتبهٔ چهارم شاخص هوش Artificial Analysis ایستاده و از GPT-6.1 Sol و Gemini 4 Argon بالاتر است.

در این مقاله مهم‌ترین مدل‌های چینی را از نظر هوش، قیمت، مجوز و کاربرد مقایسه می‌کنیم و می‌گوییم هر کدام برای چه کسی مناسب است. این مطلب بخشی از مجموعهٔ رتبه‌بندی مدل‌های هوش مصنوعی رادینو است.

آخرین به‌روزرسانی: ۳ آبان ۱۴۰۵ — امتیازها از Artificial Analysis (Intelligence Index v4.3.2)، قیمت‌ها از صفحه‌های رسمی DeepSeek، Z.ai، Kimi و Qwen Cloud و مشخصات از Hugging Face برداشته شده‌اند (دریافت: ۳ آبان ۱۴۰۵).

چرا مدل‌های چینی مهم شده‌اند؟

سه دلیل اصلی باعث شده هوش مصنوعی چینی از یک موضوع حاشیه‌ای به یکی از محورهای اصلی رقابت تبدیل شود:

• وزن‌های باز: تقریباً همهٔ آزمایشگاه‌های بزرگ چینی، از DeepSeek و Moonshot تا Z.ai و شیائومی، مدل‌های قدرتمندشان را با وزن باز منتشر می‌کنند. شش مدل از ده مدل برتر جدول وزن‌باز Artificial Analysis چینی‌اند.
• قیمت بسیار پایین: DeepSeek V4.1 Flash با ۰.۳۰ دلار برای هر میلیون توکن ورودی، حدود یک‌هفتم قیمت GPT-6.1 Sol است و در ساعت‌های خلوت باز هم نصف می‌شود.
• فاصلهٔ کم با مدل‌های برتر: Kimi K3.1 Pro فقط ۲.۵ امتیاز با Claude Opus 5.5 فاصله دارد و چند مدل چینی دیگر هم‌سطح Grok 4.7 هستند.

از R1 تا Kimi K3.1 Pro؛ جهش دو ساله

دادهٔ نمودار پیشرفت مدل‌های باز در Artificial Analysis نشان می‌دهد سرعت پیشرفت مدل‌های چینی چقدر زیاد بوده است. همهٔ عددهای زیر با همان نسخهٔ فعلی شاخص (v4.3.2) محاسبه شده‌اند، پس با هم قابل مقایسه‌اند:

یعنی بهترین مدل باز چینی در کمتر از دو سال امتیازش را چهار برابر کرده است. در همین مدت، Kimi K3.1 Pro که هنوز فقط از راه API عرضه می‌شود، به ۵۵.۱ رسیده است.

DeepSeek؛ پیشگام قیمت پایین

DeepSeek همان شرکتی است که در ابتدای ۲۰۲۵ با مدل R1 بازار را شوکه کرد. امروز دو مدل در API رسمی آن فعال است. هر دو پنجرهٔ زمینهٔ یک میلیون توکنی، خروجی تا ۳۸۴ هزار توکن و دو حالت تفکر و بدون تفکر دارند. حالت پیش‌فرض، حالت تفکر است.

نکتهٔ جالب این است که نسخهٔ Flash هم ارزان‌تر است و هم باهوش‌تر از نسخهٔ Pro. طبق مستندات DeepSeek، ساعت‌های اوج قیمت روزهای دوشنبه تا جمعه از ۰۱:۰۰ تا ۰۴:۰۰ و از ۰۶:۰۰ تا ۱۰:۰۰ به وقت UTC است. خارج از این بازه‌ها قیمت نصف می‌شود. نام‌های قدیمی مثل deepseek-v4-flash هم هنوز پذیرفته می‌شوند، ولی درخواست‌ها به همین نسخهٔ جدید می‌رسند.

DeepSeek در کارت مدل خود در Hugging Face، نسخهٔ 1017 را با Kimi K3، GLM-5.3، GPT-5.6 Sol و Claude Opus 5 مقایسه کرده است. طبق این جدول رسمی، DeepSeek در DeepSWE (۷۷.۰ در برابر ۷۴.۰ برای Opus 5)، Automation-Bench و Apex Bench از Opus 5 جلوتر است. اما در HLE بدون ابزار (۴۲.۶ در برابر ۵۶.۳) و Terminal-Bench 4.0 (۴۲.۳ در برابر ۵۱.۸) عقب‌تر می‌ماند. این عددها ادعای خود سازنده‌اند و با تنظیمات خودش اجرا شده‌اند.

Qwen علی‌بابا؛ بزرگ‌ترین خانوادهٔ مدل

علی‌بابا با نام تجاری Qwen گسترده‌ترین خانوادهٔ مدل چینی را دارد، از مدل‌های کوچک برای گوشی تا غول‌های تریلیون پارامتری. در نسل Qwen3.8 سه عضو مهم وجود دارد:

• Qwen3.8 Max: پرچم‌دار اختصاصی با ۲.۴ تریلیون پارامتر (MoE)، پنجرهٔ زمینهٔ یک میلیون توکنی و خروجی تا ۱۳۱ هزار توکن، با قیمت ۲ دلار ورودی و ۶ دلار خروجی در Qwen Cloud. امتیاز آن ۴۵.۴ است، اما هزینهٔ هر تسکش (۵.۴۱ دلار) به دلیل مصرف زیاد توکن بالاست.
• Qwen3.8 2.4T A95B و Qwen3.8-Flash-Next: نسخه‌های وزن‌باز با امتیاز تقریباً برابر (۳۹.۹ و ۳۹.۸). نسخهٔ Flash-Next با قیمت ۰.۱۵ دلار ورودی بسیار به‌صرفه‌تر است.
• Qwen3.8-27B: بهترین مدل کوچک باز با مجوز Apache 2.0 که روی یک کارت گرافیک قوی اجرا می‌شود. دربارهٔ آن در بهترین مدل‌های هوش مصنوعی متن‌باز بیشتر نوشته‌ایم.

Kimi K3 و K3.1 Pro؛ قوی‌ترین مدل چینی

Kimi محصول شرکت Moonshot AI است. مدل جدید این شرکت، Kimi K3.1 Pro، با شاخص هوش ۵۵.۱ قوی‌ترین مدل چینی و چهارمین مدل کل جدول Artificial Analysis است. در Code Arena (WebDev) هم با امتیاز ۱۶۹۲ رتبهٔ هشتم را دارد. قیمت API آن ۲ دلار ورودی و ۱۰ دلار خروجی است. نسل قبلی، Kimi K3، با ۲.۸ تریلیون پارامتر و مجوز Kimi K3 License وزن‌باز است. مشخصات کامل، قیمت و نقاط قوت و ضعف را در بررسی کامل Kimi K3.1 Pro و مقایسهٔ عددی آن با رقبا را در بنچمارک Kimi K3.1 Pro آورده‌ایم.

GLM و MiMo؛ رقبای کمتر شناخته‌شده

GLM-5.3 از Z.ai

Z.ai (برند بین‌المللی Zhipu AI) با GLM-5.3 یکی از قوی‌ترین مدل‌های باز را ساخته است: ۷۵۳ میلیارد پارامتر کل، ۴۰ میلیارد فعال و امتیاز ۴۴.۸ در سطح Max. این شرکت سه نسخه با قیمت‌های متفاوت عرضه می‌کند:

GLM-5.3-Flash با امتیاز ۴۱.۸ و هزینهٔ هر تسک ۰.۲۸ دلار، برای بیشتر کاربردها بهترین نسبت قیمت به عملکرد را در خانوادهٔ GLM دارد.

MiMo از شیائومی

شیائومی شاید برای بیشتر ما با گوشی‌هایش شناخته شود، اما مدل MiMo-V2.6-Pro آن حالا بالاترین امتیاز میان مدل‌های وزن‌باز را دارد (۴۶.۳). این مدل ۱.۰۲ تریلیون پارامتر کل و ۴۲ میلیارد فعال دارد، متن، تصویر، ویدیو و صدا را می‌فهمد و با مجوز MIT منتشر شده است. نسخهٔ سبک‌تر، MiMo-V2.6-Flash، با امتیاز ۳۷.۹ و هزینهٔ هر تسک ۰.۰۶ دلار یکی از ارزان‌ترین مدل‌های قابل‌قبول بازار است.

MiniMax و StepFun

MiniMax-M3.1-Flash (امتیاز ۴۲.۷، با قیمت ۰.۱۵ دلار ورودی) یک مدل اختصاصی سریع و ارزان است. نسل قبل، MiniMax-M3، با حدود ۴۲۸ میلیارد پارامتر و مجوز MiniMax Community وزن‌باز است. Step 5 Preview از StepFun هم با امتیاز ۴۳.۷ تازه‌واردی است که ارزش زیر نظر گرفتن دارد.

جدول مقایسه و پیشنهاد نهایی

برای جزئیات هزینه در پروژهٔ خودتان راهنمای قیمت API هوش مصنوعی را ببینید. اگر هدفتان صرفاً کاهش هزینه است، فهرست ارزان‌ترین مدل‌های هوش مصنوعی با کیفیت بالا هم مدل‌های چینی و هم مدل‌های ارزان آمریکایی را کنار هم مقایسه کرده است.

نقاط ضعف مدل‌های چینی

• مصرف زیاد توکن در بعضی مدل‌ها: قیمت هر توکن پایین همیشه به معنی هزینهٔ کم نیست. Qwen3.8 Max با قیمت ۲/۶ دلار، هزینهٔ هر تسکی بیشتر از GPT-6 Astra دارد، چون برای هر کار توکن بسیار بیشتری تولید می‌کند.
• مجوزهای سفارشی: Kimi K3 و GLM-5.3 برای شرکت‌های خیلی بزرگ و سرویس‌دهنده‌های API شرط‌های اضافه دارند. قبل از ساخت محصول تجاری، متن مجوز را بخوانید.
• فاصله با صدر جدول: به‌جز Kimi K3.1 Pro، بقیهٔ مدل‌های چینی حدود ۱۰ امتیاز از Claude Opus 5.5 عقب‌ترند. این فاصله در کارهای ایجنتی طولانی و پیچیده بیشتر به چشم می‌آید.
• حریم خصوصی در API رسمی: اگر از API رسمی این شرکت‌ها استفاده می‌کنید، داده‌ها به سرورهای آن‌ها می‌رود. برای داده‌های حساس، اجرای نسخهٔ وزن‌باز روی زیرساخت خودتان امن‌تر است.

کیفیت فارسی مدل‌های چینی

هیچ‌کدام از این سازنده‌ها بنچمارک رسمی فارسی منتشر نکرده‌اند و شاخص‌های مستقل هم فارسی را نمی‌سنجند. تجربهٔ عمومی نشان می‌دهد مدل‌های بزرگ‌تر فارسی روان‌تری دارند، اما تنها راه مطمئن، آزمایش با نمونه‌های واقعی کار خودتان است. به نیم‌فاصله، اعداد فارسی و اصطلاحات تخصصی دقت کنید و خروجی را با یک مدل مرجع مثل Claude یا GPT مقایسه کنید.

دسترسی از ایران

مهم‌ترین مانع برای کاربران ایرانی معمولاً پرداخت است، نه خود مدل: API رسمی این شرکت‌ها با کارت بانکی ایرانی شارژ نمی‌شود. مزیت مدل‌های وزن‌باز اینجا خودش را نشان می‌دهد. می‌توانید همان مدل را از ارائه‌دهنده‌های واسط بخرید یا روی سرور خودتان اجرا کنید. راه‌های پرداخت را در بخش «پرداخت API هوش مصنوعی از ایران» در راهنمای قیمت API توضیح داده‌ایم. پیش از ارسال اطلاعات حساس به هر سرویس خارجی، سیاست حریم خصوصی آن را هم بخوانید.

سؤالات متداول

بهترین هوش مصنوعی چینی کدام است؟

از نظر هوش، Kimi K3.1 Pro از Moonshot AI با شاخص ۵۵.۱ در Artificial Analysis بهترین مدل چینی است. از نظر نسبت کیفیت به قیمت، MiMo-V2.6-Pro شیائومی و DeepSeek V4.1 Flash بهترین‌اند.

DeepSeek بهتر است یا Qwen؟

بستگی به نیاز دارد. DeepSeek V4.1 Flash با امتیاز ۴۵.۱ و هزینهٔ هر تسک ۰.۲۶ دلار برای کارهای عمومی و کدنویسی ارزان‌تر و کارآمدتر است. Qwen3.8 Max با امتیاز ۴۵.۴ کمی باهوش‌تر است اما هزینهٔ هر تسکش حدود ۲۰ برابر است. برای اجرای محلی، Qwen3.8-27B انتخاب بهتری است.

آیا از ایران می‌شود از مدل‌های چینی استفاده کرد؟

مشکل اصلی پرداخت ارزی است، چون API رسمی با کارت ایرانی شارژ نمی‌شود. چون بیشتر این مدل‌ها وزن باز دارند، می‌توان آن‌ها را از ارائه‌دهنده‌های واسط یا روی سرور شخصی اجرا کرد.

کیفیت فارسی مدل‌های چینی چطور است؟

بنچمارک معتبر فارسی برای این مدل‌ها منتشر نشده است. مدل‌های بزرگ‌تر مثل Kimi K3.1 Pro، Qwen3.8 Max و DeepSeek معمولاً فارسی قابل‌قبولی دارند، اما برای کار جدی باید روی نمونه‌های واقعی خودتان آزمایش کنید.

Kimi مال کدام شرکت است؟

Kimi محصول شرکت چینی Moonshot AI است. مدل‌های Kimi K3 (وزن‌باز) و Kimi K3.1 Pro (فعلاً فقط API) از این شرکت هستند و از پلتفرم platform.kimi.ai در دسترس‌اند.

جمع‌بندی

مدل‌های هوش مصنوعی چینی دیگر «نسخهٔ ارزان مدل‌های آمریکایی» نیستند. Kimi K3.1 Pro در رتبهٔ چهارم جهان ایستاده، DeepSeek و شیائومی با مجوز MIT و قیمتی در حد چند سنت برای هر تسک بازار را تغییر داده‌اند، و Qwen و GLM برای هر بودجه و سخت‌افزاری گزینه دارند. بهترین مدل‌های آمریکایی هنوز در صدر هستند، ولی برای بیشتر کسب‌وکارها، ترکیب یک مدل چینی ارزان برای کارهای روزمره و یک مدل برتر برای کارهای حساس منطقی‌ترین انتخاب است. برای دیدن تصویر کامل، رتبه‌بندی ماهانهٔ مدل‌های هوش مصنوعی و برای آشنایی با نسل‌های قبلی مدل‌های باز، همه چیز دربارهٔ Llama را بخوانید.

منابع و مراجع