Claude Opus، Sonnet یا Haiku؟ راهنمای انتخاب مدل‌های Claude 5.5

اگر وارد Claude شوید یا بخواهید از API آن استفاده کنید، با چند اسم روبه‌رو می‌شوید: Opus، Sonnet، Haiku و حالا Fable. سؤال رایج این است که فرق این مدل های Claude چیست و برای کار من کدام بهتر است؟ جواب کوتاه این است که هر کدام برای یک تعادل خاص بین هوش، سرعت و هزینه ساخته شده‌اند و انتخاب اشتباه یعنی یا پول اضافه می‌دهید یا کیفیت را از دست می‌دهید.

در این راهنما خانوادهٔ فعلی Claude را با اعداد رسمی Anthropic و امتیازهای مستقل مقایسه می‌کنیم و در پایان برای هر کاربرد، از کدنویسی تا چت‌بات سایت، یک توصیهٔ مشخص می‌دهیم. اگر می‌خواهید Claude را با رقبایش مقایسه کنید، مقایسهٔ ChatGPT، Claude، Gemini و Copilot و رتبه‌بندی مدل‌های هوش مصنوعی را هم ببینید.

آخرین به‌روزرسانی: ۴ آبان ۱۴۰۵ — مشخصات و قیمت‌ها از مستندات رسمی Anthropic (Models overview و Pricing) و امتیازها از Artificial Analysis (Intelligence Index v4.3.2) برداشته شده‌اند.

خانوادهٔ Claude در یک نگاه

Claude محصول شرکت Anthropic است و برخلاف بعضی رقبا که برای هر نسخه اسم جدیدی می‌گذارند، از یک نام‌گذاری ثابت استفاده می‌کند: نام خانواده (Opus، Sonnet، Haiku و Fable) نشان‌دهندهٔ «اندازه و نقش» مدل است و عدد (مثل 5.5) نسل آن را نشان می‌دهد. پس Claude Sonnet 5.5 یعنی مدل میان‌ردهٔ نسل 5.5.

طبق صفحهٔ رسمی Models overview، نسل فعلی این چهار مدل را دارد. Anthropic در همین صفحه نوشته است: «اگر مطمئن نیستید از کدام مدل استفاده کنید، با Claude Opus 5.5 شروع کنید؛ برای استدلال سنگین و کارهای ایجنتی طولانی Claude Fable 5.1 را به کار ببرید.»

جدول مقایسهٔ مدل‌های فعلی Claude در مستندات رسمی Anthropic؛ سرعت، قیمت، شناسهٔ API و قابلیت‌ها. منبع تصویر: Claude Platform Docs

قیمت‌ها به دلار و برای هر یک میلیون توکن است.

نکتهٔ مهم این است که بعضی ویژگی‌ها در همهٔ مدل‌های نسل جدید مشترک‌اند. هر چهار مدل کانتکست ۱ میلیون توکنی دارند، حداکثر ۱۲۸ هزار توکن خروجی تولید می‌کنند، ورودی متن و تصویر می‌گیرند و تاریخ قطع دانش آن‌ها ژوئن ۲۰۲۶ است. پس تفاوت اصلی در «عمق فکر کردن»، سرعت و قیمت است، نه در حجم متنی که می‌توانند بخوانند.

چهار مدل فعلی Claude با سرعت، قیمت API، کاربرد اصلی و سطح تلاش پیش‌فرض. منبع تصویر: تحریریه رادینو

تفکر تطبیقی و سطح تلاش (Effort)

در نسل جدید Claude، «فکر کردن» قبل از پاسخ (Adaptive Thinking) همیشه روشن است و نمی‌توانید آن را خاموش کنید. چیزی که کنترل می‌کنید سطح تلاش (effort) است: Low، Medium، High، Xhigh و Max. سطح بالاتر یعنی مدل بیشتر فکر می‌کند، دقیق‌تر می‌شود و توکن بیشتری مصرف می‌کند. سطح پیش‌فرض Opus 5.5 و Haiku 5.5 روی medium و سطح پیش‌فرض Sonnet 5.5 و Fable 5.1 روی high است. اگر با این مفهوم آشنا نیستید، راهنمای مدل‌های استدلالی را بخوانید.

Opus برای کارهای سنگین

Claude Opus 5.5 مدل اصلی و همه‌کارهٔ Anthropic است. مستندات رسمی آن را برای «کدنویسی ایجنتی طولانی و کار دانشی» معرفی می‌کند و صریحاً گفته است که برای بیشتر بارهای کاری از آن شروع کنید. در شاخص هوش Artificial Analysis، Opus 5.5 در سطح Max با ۵۷.۶ امتیاز بالاترین امتیاز را میان همهٔ مدل‌های سنجیده‌شده دارد.

حتی در سطح پیش‌فرض Medium، امتیاز آن ۵۱.۲ است که از بسیاری از مدل‌های پرچم‌دار رقبا در بالاترین سطحشان بیشتر است. یعنی برای کار روزمره لازم نیست همیشه سطح Max را انتخاب کنید و هزینهٔ اضافه بدهید.

• مناسب برای: کدنویسی چندفایلی، ریفکتور، کار با ایجنت‌ها (مثل Claude Code)، تحلیل اسناد حقوقی و مالی، تحقیق و گزارش‌نویسی طولانی.
• نقطهٔ قوت: بالاترین امتیاز شاخص هوش و بالاترین امتیاز AA-Omniscience (۴۶.۴) در میان مدل‌های فعلی.
• محدودیت: از Sonnet کندتر و دو برابر گران‌تر است؛ برای چت سادهٔ روزمره زیادی است.

شاخص هوش مدل‌های Claude در Artificial Analysis؛ سمت راست بیشترین سطح تلاش و سمت چپ سطح پیش‌فرض هر مدل. منبع تصویر: تحریریه رادینو

Fable 5.1: مدل جدید برای سخت‌ترین مسائل

Claude Fable 5.1 جدیدترین عضو خانواده است و بالاتر از Opus قرار می‌گیرد: گران‌تر (۱۰/۵۰ دلار)، کندتر و مخصوص «استدلال‌های سنگین و کارهای ایجنتی با افق طولانی». جالب است که در شاخص کلی Artificial Analysis، Fable 5.1 در سطح Max امتیاز ۵۳.۴ گرفته که از Opus 5.5 (۵۷.۶) و Sonnet 5.5 (۵۶.۰) کمتر است. در آزمون دانش AA-Omniscience هم بالاترین دقت را دارد (۶۷.۲٪)، اما نرخ توهمش (۷۲.۶٪) از Opus 5.5 (۵۸.۶٪) بیشتر است.

نتیجهٔ عملی: Fable 5.1 را فقط برای کارهایی انتخاب کنید که واقعاً به استدلال چندمرحله‌ای عمیق نیاز دارند و هزینهٔ بالاتر را توجیه می‌کنند. برای اکثر کاربران، Opus 5.5 انتخاب منطقی‌تری است. دربارهٔ معنای نرخ توهم در مقالهٔ توهم هوش مصنوعی توضیح داده‌ایم.

Sonnet برای تعادل

Claude Sonnet 5.5 به گفتهٔ Anthropic «بهترین ترکیب سرعت و هوش» را دارد. در شاخص هوش، Sonnet 5.5 در سطح Max به ۵۶.۰ رسیده که فقط ۱.۶ امتیاز از Opus 5.5 کمتر است، در حالی که قیمتش نصف است (۲ دلار ورودی و ۱۰ دلار خروجی). در سطح High (پیش‌فرض) امتیاز آن ۴۶.۸ است.

• مناسب برای: نوشتن مقاله و ایمیل، خلاصه‌سازی، ترجمه، پاسخ به سؤالات، کدنویسی روزمره، و اپلیکیشن‌هایی که هم کیفیت و هم سرعت مهم است.
• مزیت مهم: در پلن رایگان Claude هم در دسترس است.
• محدودیت: در آزمون دانش و توهم ضعیف‌تر از Opus است (شاخص Omniscience ۳۲.۳ در برابر ۴۶.۴)؛ برای کارهای حساس به دقت اطلاعات، Opus مطمئن‌تر است.

اگر توسعه‌دهنده هستید و هزینه برایتان مهم است، Sonnet 5.5 برای بیشتر کارهای کدنویسی کافی است. خود مستندات Claude Code هم توصیه می‌کند برای بیشتر تسک‌ها از Sonnet و برای کارهای پیچیده از Opus استفاده کنید. راهنمای کامل آن را در آموزش Claude Code از صفر نوشته‌ایم.

Haiku برای سرعت

Claude Haiku 5.5 کوچک‌ترین و سریع‌ترین مدل خانواده است و قیمتش از ۰.۱۰ دلار ورودی و ۰.۵۰ دلار خروجی برای هر میلیون توکن شروع می‌شود. مستندات رسمی آن را برای «کارهای پرحجم و حساس به تأخیر مثل دسته‌بندی، استخراج و مسیریابی» معرفی می‌کند.

با وجود قیمت پایین، Haiku 5.5 در سطح Max امتیاز ۴۳.۴ در شاخص هوش دارد که برای خیلی از کارها کافی است. اما در آزمون دانش ضعیف‌تر است (شاخص Omniscience ۱۰.۷ و دقت ۳۶.۴٪)، پس برای پاسخ به سؤالات دانشی بدون منبع، به آن تکیه نکنید و بهتر است متن مرجع را در پرامپت قرار دهید.

• مناسب برای: چت‌بات پشتیبانی سایت و فروشگاه، دسته‌بندی تیکت‌ها و نظرات، استخراج داده از متن، مسیریابی درخواست‌ها به مدل بزرگ‌تر، و زیرایجنت‌ها.
• ترکیب هوشمند: در معماری‌های چندمدلی، Haiku درخواست را دسته‌بندی می‌کند و فقط کارهای سخت را به Opus می‌فرستد. این الگو هزینه را به‌شدت کاهش می‌دهد؛ جزئیات بیشتر در ارزان‌ترین مدل‌های هوش مصنوعی.

مقایسه قیمت و سرعت

قیمت API مدل‌های Claude به ازای هر میلیون توکن محاسبه می‌شود. فاصلهٔ قیمت بین ارزان‌ترین و گران‌ترین مدل بیش از ۱۰۰ برابر است، پس انتخاب درست مدل بیشترین اثر را روی صورت‌حساب دارد. برای آشنایی با مفهوم توکن و مقایسه با سایر شرکت‌ها، راهنمای قیمت API هوش مصنوعی را ببینید.

قیمت ورودی و خروجی API مدل‌های Claude به دلار برای هر میلیون توکن. منبع تصویر: تحریریه رادینو

دو راه رسمی برای کاهش هزینه وجود دارد: Batch API که برای کارهای غیرفوری ۵۰٪ تخفیف می‌دهد، و Prompt Caching که بخش تکراری پرامپت (مثل دستورالعمل ثابت یا سند طولانی) را با کسری از قیمت ورودی دوباره می‌خواند؛ مثلاً در Opus 5.5 خواندن از کش ۰.۲۰ دلار است در برابر ۴ دلار ورودی عادی.

پلن‌های اشتراکی Claude

اگر از اپلیکیشن Claude (وب، دسکتاپ و موبایل) استفاده می‌کنید و نه API، هزینه به شکل اشتراک ماهانه است:

پلن‌های اشتراکی Claude برای کاربران فردی در صفحهٔ رسمی قیمت‌گذاری. منبع تصویر: Claude

• Free (رایگان): دسترسی به Sonnet و Haiku، بدون Opus و بدون Claude Code.
• Pro: ۱۷ دلار در ماه با پرداخت سالانه (۲۰۰ دلار یکجا) یا ۲۰ دلار ماهانه؛ شامل Opus و Claude Code و دست‌کم ۵ برابر مصرف پلن رایگان. استفاده از Fable در این پلن از طریق اعتبار مصرفی است.
• Max: از ۱۰۰ دلار در ماه، با ۵ یا ۲۰ برابر مصرف Pro و دسترسی زودتر به قابلیت‌های جدید.
• Team و Enterprise: برای تیم‌ها و سازمان‌ها با مدیریت متمرکز و امکانات امنیتی.

محدودیت مصرف در اپلیکیشن در بازه‌های چرخشی ۵ ساعته و همچنین هفتگی ریست می‌شود. کار با مدل سنگین‌تر (Opus یا Fable) سهمیه را سریع‌تر مصرف می‌کند.

توصیه بر اساس کاربرد

بر اساس توصیه‌های رسمی Anthropic، امتیازهای مستقل و تجربهٔ عملی، این جدول تصمیم‌گیری را ساده می‌کند:

راهنمای سریع انتخاب مدل Claude بر اساس کاربرد. منبع تصویر: تحریریه رادینو

یک قاعدهٔ ساده هم کمک می‌کند: با Sonnet 5.5 شروع کنید؛ اگر کیفیت کافی نبود به Opus 5.5 بروید، و اگر هزینه یا سرعت مشکل بود به Haiku 5.5. برای اتصال Claude به فایل‌ها، دیتابیس و ابزارهای دیگر هم استاندارد MCP را در مقالهٔ MCP چیست؟ توضیح داده‌ایم. اگر می‌خواهید از Claude در پروژه‌های هوش مصنوعی ابری استفاده کنید، طبق مستندات رسمی، مدل‌ها روی Amazon Bedrock، Google Cloud و Microsoft Foundry هم با همین شناسه‌ها در دسترس هستند.

مدل‌های قدیمی‌تر Claude

Anthropic مدل‌های نسل قبل مثل Fable 5، Opus 5، Opus 4.8، Opus 4.7، Opus 4.6، Opus 4.5، Sonnet 5، Sonnet 4.6، Sonnet 4.5 و Haiku 4.5 را در فهرست «Legacy» نگه داشته است. این مدل‌ها هنوز از طریق API در دسترس‌اند، اما برای پروژهٔ جدید توصیه نمی‌شوند. اگر سیستمی روی مدل قدیمی دارید، راهنمای مهاجرت رسمی را بخوانید و تاریخ بازنشستگی را در صفحهٔ Model deprecations دنبال کنید.

سؤالات متداول

فرق Claude Opus، Sonnet و Haiku چیست؟

هر سه از یک نسل (5.5) هستند اما اندازه و نقش متفاوتی دارند. Opus 5.5 باهوش‌ترین و برای کارهای پیچیده است (۴/۲۰ دلار)، Sonnet 5.5 تعادل سرعت و هوش است (۲/۱۰ دلار) و Haiku 5.5 سریع‌ترین و ارزان‌ترین برای کارهای پرحجم است (از ۰.۱۰/۰.۵۰ دلار). هر سه کانتکست ۱ میلیون توکنی دارند.

برای برنامه‌نویسی کدام مدل Claude بهتر است؟

Claude Opus 5.5؛ Anthropic آن را برای کدنویسی ایجنتی طولانی پیشنهاد می‌کند و بالاترین شاخص هوش (۵۷.۶) را دارد. برای کارهای روزمره و صرفه‌جویی در هزینه، Sonnet 5.5 با امتیاز ۵۶.۰ گزینهٔ بسیار خوبی است.

Claude رایگان از کدام مدل استفاده می‌کند؟

پلن رایگان Claude به Sonnet و Haiku دسترسی دارد، اما Opus و Claude Code در آن نیستند. برای Opus باید پلن Pro (۱۷ دلار ماهانه با پرداخت سالانه یا ۲۰ دلار ماهانه) یا بالاتر را بخرید.

هزینهٔ API مدل‌های Claude چقدر است؟

برای هر میلیون توکن: Fable 5.1 ده دلار ورودی و ۵۰ دلار خروجی، Opus 5.5 چهار و ۲۰ دلار، Sonnet 5.5 دو و ۱۰ دلار، و Haiku 5.5 از ۰.۱۰ و ۰.۵۰ دلار. Batch API نیم‌بها است و کش پرامپت هزینهٔ ورودی تکراری را به‌شدت کاهش می‌دهد.

Claude Fable 5.1 چیست و از Opus بهتر است؟

Fable 5.1 گران‌ترین مدل Anthropic برای استدلال سخت و کارهای ایجنتی طولانی است. اما در شاخص کلی Artificial Analysis امتیاز آن (۵۳.۴) از Opus 5.5 (۵۷.۶) کمتر است. برای بیشتر کاربران Opus 5.5 انتخاب بهتری است.

منابع و مراجع