اسکیما مارک‌آپ (Schema) چیست؟ آموزش افزودن داده ساختاریافته به سایت

وقتی در گوگل دستور پخت یک غذا را جست‌وجو می‌کنید، بعضی نتیجه‌ها ستاره، زمان پخت و عکس دارند و بعضی فقط یک عنوان آبی ساده. این تفاوت معمولاً از یک چیز می‌آید: اسکیما مارک‌آپ یا همان داده‌ی ساختاریافته.

در این آموزش با زبان ساده می‌گوییم اسکیما چیست، کدام نوع‌هایش هنوز در گوگل نتیجهٔ ویژه می‌سازند (و کدام‌ها دیگر نه)، چطور یک کد JSON-LD بنویسید، چطور در وردپرس اضافه‌اش کنید و چطور تستش کنید. این مقاله بخشی از خوشهٔ سئوی فنی رادینو است.

آخرین به‌روزرسانی: ۱۲ آبان ۱۴۰۵ — در این نسخه تغییرهای ۲۰۲۶ گوگل اضافه شد: حذف نتیجهٔ ویژهٔ FAQ از اردیبهشت ۱۴۰۵، توضیح گوگل دربارهٔ اسکیما و جست‌وجوی هوش مصنوعی، و به‌روزرسانی‌های Product و VideoObject.

اسکیما مارک‌آپ چیست؟

موتور جست‌وجو متن صفحه را می‌خواند، اما همیشه مطمئن نیست هر عدد و اسم چه معنایی دارد. «۲۵۰» قیمت است یا تعداد نظر؟ «علی رضایی» نویسنده است یا شخصیت داستان؟ اسکیما این ابهام را برطرف می‌کند. شما با یک کد کوچک و استاندارد کنار محتوا می‌نویسید: این صفحه یک «محصول» است، اسمش این است، قیمتش این است و این‌قدر امتیاز گرفته.

گوگل در مستندات رسمی‌اش داده‌ی ساختاریافته را «قالبی استاندارد برای ارائهٔ اطلاعات دربارهٔ یک صفحه و طبقه‌بندی محتوای آن» تعریف می‌کند. واژگان این قالب در سایت schema.org تعریف شده که گوگل، بینگ و چند موتور دیگر با هم ساخته‌اند. گوگل تأکید می‌کند برای رفتار جست‌وجوی گوگل، مستندات Search Central مرجع اصلی است، نه خود schema.org.

اسکیما، داده ساختاریافته، ریچ اسنیپت؛ فرقشان چیست؟

• داده‌ی ساختاریافته (Structured Data): مفهوم کلی؛ اطلاعات برچسب‌خورده و قابل‌فهم برای ماشین.
• اسکیما (Schema.org): واژگان استانداردی که این برچسب‌ها را تعریف می‌کند، مثل Product، Article و Organization.
• نتیجهٔ غنی (Rich Result / Rich Snippet): شکل ویژه‌ای که گوگل ممکن است در نتایج نشان دهد؛ ستاره، قیمت، عکس یا مسیر صفحه.

چرا اسکیما برای سئو مهم است؟

اسکیما مستقیماً عامل رتبه نیست، اما دو فایدهٔ مهم دارد: صفحه را واجد شرایط نتیجهٔ غنی می‌کند و به گوگل کمک می‌کند موجودیت‌ها (برند، شخص، محصول) را بهتر بشناسد؛ همان چیزی که در {A("what-is-Google-Knowledge-Graph","گراف دانش گوگل")} به کار می‌آید. گوگل در مستندات خودش چند نمونهٔ واقعی آورده است:

اما این را هم بدانید: گوگل صریحاً می‌گوید تضمینی نیست که داده‌ی ساختاریافتهٔ شما در نتایج نمایش داده شود، حتی اگر کاملاً درست باشد.

انواع پرکاربرد اسکیما در ۲۰۲۶

گالری رسمی جست‌وجوی گوگل فهرست نوع‌هایی را که الان پشتیبانی می‌شوند نشان می‌دهد. پرکاربردترین‌ها برای سایت‌های فارسی:

نوع‌هایی که دیگر نتیجهٔ غنی نمی‌سازند

گوگل در چند سال اخیر بعضی نتیجه‌های غنی را حذف کرده است. اگر هنوز روی این‌ها حساب می‌کنید، انتظارتان را اصلاح کنید:

• FAQ: طبق صفحهٔ تغییرات مستندات گوگل، نتیجهٔ غنی FAQ از ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵ (۷ مه ۲۰۲۶) دیگر در جست‌وجوی گوگل نمایش داده نمی‌شود و مستنداتش هم حذف شده است. کد FAQPage همچنان از نظر schema.org معتبر است و ضرری ندارد، اما دیگر آن جعبهٔ سؤال و جواب زیر نتیجه را نمی‌سازد.
• Sitelinks search box: در آذر ۱۴۰۳ (نوامبر ۲۰۲۴) کنار گذاشته شد.
• Practice problem: مستنداتش در دی ۱۴۰۴ (ژانویهٔ ۲۰۲۶) حذف شد.

JSON-LD، میکرودیتا یا RDFa؟

سه روش برای نوشتن اسکیما وجود دارد. گوگل می‌گوید هر سه برای گوگل یکسان‌اند به شرط اینکه درست باشند، اما در بیشتر موارد JSON-LD را توصیه می‌کند چون ساده‌تر پیاده و نگهداری می‌شود:

• JSON-LD: یک بلوک جداگانهٔ script در صفحه؛ به HTML اصلی دست نمی‌زند. پیشنهاد ما برای همه.
• Microdata: ویژگی‌هایی که مستقیماً داخل تگ‌های HTML نوشته می‌شوند.
• RDFa: شبیه میکرودیتا، با ویژگی‌های HTML5.

نمونه کد JSON-LD آماده

این سه نمونه را می‌توانید با اطلاعات خودتان پر کنید. آدرس‌ها نمونه‌اند و باید آن‌ها را با آدرس واقعی سایت خودتان عوض کنید.

اسکیمای مقاله (Article)

<script type="application/ld+json">
{
  "@context": "https://schema.org",
  "@type": "Article",
  "headline": "اسکیما مارک‌آپ چیست؟",
  "image": ["https://example.com/cover-16x9.jpg"],
  "datePublished": "2026-11-03T09:00:00+03:30",
  "dateModified": "2026-11-03T09:00:00+03:30",
  "author": [{
    "@type": "Organization",
    "name": "تحریریه نمونه",
    "url": "https://example.com/about/"
  }]
}
</script>

اسکیمای سازمان (Organization)

این کد را فقط در صفحهٔ اصلی یا صفحهٔ «دربارهٔ ما» بگذارید. ویژگی sameAs حساب‌های رسمی برند در شبکه‌های اجتماعی را معرفی می‌کند.

<script type="application/ld+json">
{
  "@context": "https://schema.org",
  "@type": "Organization",
  "name": "فروشگاه نمونه",
  "url": "https://example.com/",
  "logo": "https://example.com/logo.png",
  "sameAs": [
    "https://www.instagram.com/example",
    "https://www.linkedin.com/company/example"
  ]
}
</script>

اسکیمای مسیر صفحه (BreadcrumbList)

<script type="application/ld+json">
{
  "@context": "https://schema.org",
  "@type": "BreadcrumbList",
  "itemListElement": [
    {"@type": "ListItem", "position": 1, "name": "مجله", "item": "https://example.com/mag/"},
    {"@type": "ListItem", "position": 2, "name": "سئو", "item": "https://example.com/mag/seo/"},
    {"@type": "ListItem", "position": 3, "name": "اسکیما مارک‌آپ چیست؟"}
  ]
}
</script>

افزودن اسکیما در وردپرس

اگر سایت‌تان وردپرسی است، معمولاً لازم نیست کد را دستی بنویسید. افزونه‌های سئوی رایج این کار را خودکار انجام می‌دهند (روش کار با آن‌ها را در آموزش افزودن کلمات کلیدی و توضیحات متا در وردپرس ببینید):

• Yoast SEO: طبق صفحهٔ رسمی افزونه، داده‌ی ساختاریافتهٔ schema.org را خودکار تولید می‌کند و نسخهٔ پریمیوم نوع‌های بیشتری خروجی می‌دهد.
• Rank Math: طبق صفحهٔ رسمی افزونه، بیش از ۱۶ نوع اسکیما از جمله Article، Product و FAQ را پشتیبانی می‌کند.
• ووکامرس: برای صفحه‌های محصول به‌صورت پیش‌فرض داده‌ی ساختاریافتهٔ محصول اضافه می‌کند.

برای فروشگاه‌ها، اسکیمای محصول مهم‌ترین نوع است. جزئیات آن، از قیمت و موجودی تا محصولات ناموجود، را در آموزش سئو ووکامرس گفته‌ایم. گوگل در به‌روزرسانی تیر ۱۴۰۵ (ژوئیهٔ ۲۰۲۶) ویژگی Product.category را هم به مستندات فهرست محصولات فروشندگان اضافه کرد.

اگر می‌خواهید کد را دستی اضافه کنید، بلوک JSON-LD را در بخش head یا body قالب بگذارید. ابزارهای هوش مصنوعی هم در نوشتن این کدها کمک خوبی‌اند؛ فهرستی از آن‌ها را در افزونه‌های هوش مصنوعی وردپرس آورده‌ایم. فقط خروجی را حتماً تست کنید.

تست و رفع خطای اسکیما

1. Rich Results Test گوگل: آدرس صفحه یا کد را وارد کنید تا ببینید کدام نتیجه‌های غنی برایش قابل نمایش است و چه خطایی دارد.
2. Schema Markup Validator: ابزار رسمی schema.org برای بررسی درستی همهٔ نوع‌ها، حتی آن‌هایی که گوگل نتیجهٔ ویژه برایشان ندارد.
3. گزارش‌های سرچ کنسول: بعد از انتشار، بخش Enhancements وضعیت داده‌ی ساختاریافتهٔ صفحه‌ها را نشان می‌دهد. گوگل توصیه می‌کند این گزارش‌ها را بعد از انتشار پایش کنید، چون قالب سایت ممکن است اسکیما را خراب کند.

خطاهای رایج

• علامت‌گذاری محتوای نامرئی: گوگل می‌گوید محتوایی را که کاربر در صفحه نمی‌بیند علامت نزنید؛ مثلاً امتیازی که در صفحه نیست.
• اطلاعات نادرست یا قدیمی: قیمت در اسکیما با قیمت صفحه فرق دارد.
• فیلدهای الزامی ناقص: هر نوع، ویژگی‌های الزامی خودش را دارد؛ بدون آن‌ها صفحه واجد شرایط نتیجهٔ غنی نیست. گوگل می‌گوید ویژگی‌های کمتر اما کامل و درست بهتر از ویژگی‌های زیاد و ناقص است.
• اسکیمای اسپم: نقض سیاست‌های داده‌ی ساختاریافته ممکن است به جریمهٔ دستی (Manual action) و از دست رفتن نتیجه‌های غنی منجر شود.

اسکیما و جست‌وجوی هوش مصنوعی

خیلی‌ها می‌پرسند برای دیده شدن در پاسخ‌های هوش مصنوعی گوگل اسکیمای خاصی لازم است یا نه. گوگل در راهنمای رسمی بهینه‌سازی برای تجربه‌های هوش مصنوعی جست‌وجو پاسخ داده: داده‌ی ساختاریافته برای جست‌وجوی مولد الزامی نیست و هیچ نشانه‌گذاری خاص schema.org برای آن لازم نیست؛ اما ادامهٔ استفاده از آن ایدهٔ خوبی است، چون به واجد شرایط شدن برای نتیجه‌های غنی کمک می‌کند. گوگل همچنین در خرداد ۱۴۰۵ توضیح داد فایل llms.txt برای جست‌وجوی گوگل لازم نیست. بیشتر دربارهٔ این موضوع را در GEO چیست و نقش هوش مصنوعی در تولید محتوای سئوشده بخوانید.

اگر برای پیاده‌سازی اسکیما یا سئوی فنی سایت‌تان کمک می‌خواهید، خدمات سئو رادینو و خدمات طراحی و توسعهٔ وب‌سایت را ببینید. لینک‌سازی داخلی هم مکمل خوبی برای اسکیمای Breadcrumb است؛ آن را در راهنمای لینک‌سازی داخلی توضیح داده‌ایم.

سؤالات متداول

آیا اسکیما رتبهٔ سایت را بالا می‌برد؟

مستقیماً نه. اسکیما صفحه را واجد شرایط نتیجهٔ غنی می‌کند و نتیجهٔ غنی می‌تواند نرخ کلیک را بالا ببرد؛ نمونه‌های واقعی‌اش را گوگل در مستنداتش آورده است.

هنوز اسکیمای FAQ بگذاریم؟

نتیجهٔ غنی FAQ از اردیبهشت ۱۴۰۵ در گوگل نمایش داده نمی‌شود. گذاشتن کد FAQPage ضرری ندارد، اما برای این هدف فایده‌ای هم در نتایج گوگل ندارد.

JSON-LD را کجای صفحه بگذارم؟

در بخش head یا body صفحه، داخل تگ script با نوع application/ld+json. گوگل هر دو جا را می‌خواند.

چرا اسکیمای درست من نتیجهٔ غنی نمی‌گیرد؟

گوگل نمایش نتیجهٔ غنی را تضمین نمی‌کند و بر اساس عوامل مختلفی تصمیم می‌گیرد. مطمئن شوید فیلدهای الزامی کامل‌اند، محتوای علامت‌خورده در صفحه دیده می‌شود و سیاست‌های گوگل را رعایت کرده‌اید.

برای جست‌وجوی هوش مصنوعی اسکیمای خاصی لازم است؟

نه. گوگل می‌گوید هیچ نشانه‌گذاری ویژه‌ای برای جست‌وجوی مولد لازم نیست، اما استفاده از اسکیمای معمول را همچنان توصیه می‌کند.

منابع و مراجع