اسکیما مارکآپ (Schema) چیست؟ آموزش افزودن داده ساختاریافته به سایت
وقتی در گوگل دستور پخت یک غذا را جستوجو میکنید، بعضی نتیجهها ستاره، زمان پخت و عکس دارند و بعضی …
قبل از نوشتن هر مقاله یک سؤال ساده باید جواب داده شود: مردم دقیقاً با چه کلماتی دنبال این موضوع میگردند؟ اگر این را ندانید، ممکن است بهترین متن را بنویسید و هیچکس پیدایش نکند. به این کار میگویند تحقیق کلمات کلیدی یا همان کیورد ریسرچ.
خبر خوب این است که برای یک سایت فارسی کوچک یا متوسط، لازم نیست حتماً اشتراک ابزارهای گرانقیمت بخرید. در این آموزش قدمبهقدم نشان میدهیم چطور با ترکیب هوش مصنوعی (مثل ChatGPT، Claude یا Gemini)، پیشنهادهای جستوجوی گوگل، Google Trends و سرچ کنسول، فهرست کلمات کلیدی واقعی و قابلاعتماد بسازید. این مقاله بخشی از خوشهٔ سئوی فنی و تولید محتوای رادینو است.
آخرین بهروزرسانی: ۱۴ آبان ۱۴۰۵ — نسخهٔ اول این راهنما؛ روشها با مستندات فعلی گوگل (راهنمای شروع سئو، راهنمای گزارش Performance سرچ کنسول و پرسشهای متداول Google Trends) تطبیق داده شدهاند.
⚡ پاسخ کوتاه
تحقیق کلمات کلیدی یعنی پیدا کردن عبارتهایی که مخاطب واقعاً در گوگل جستوجو میکند و فهمیدن نیت پشت آنها. روش رایگان و عملی ما پنج مرحله دارد: ۱) ایدهیابی و فهرستسازی با هوش مصنوعی، ۲) اعتبارسنجی با پیشنهادهای جستوجوی گوگل و Google Trends، ۳) بیرون کشیدن دادهی واقعی از سرچ کنسول، ۴) بررسی دستی نتایج گوگل (SERP) برای سنجیدن سختی و نیت، و ۵) خوشهبندی کلمات و ساختن نقشهٔ محتوا. هوش مصنوعی برای ایده و دستهبندی عالی است، اما حجم جستوجو را نمیداند؛ عددی که چتبات به شما میدهد را بدون منبع باور نکنید.
📑 فهرست مطالب
کلمهٔ کلیدی همان عبارتی است که کاربر در کادر جستوجو تایپ میکند؛ مثلاً «بهترین گوشی زیر ۲۰ میلیون» یا «طرز تهیه کیک خیس». تحقیق کلمات کلیدی یعنی بفهمید مخاطبتان چه عبارتهایی را جستوجو میکند، کدامها به کسبوکار شما مربوطاند و برای هر کدام چه نوع صفحهای لازم است.
گوگل در راهنمای شروع سئو (SEO Starter Guide) توصیه میکند به کلماتی فکر کنید که کاربر ممکن است برای پیدا کردن محتوای شما جستوجو کند؛ چون افراد مختلف یک چیز را با کلمات متفاوت میگویند. یکی مینویسد «کیورد ریسرچ»، دیگری «تحقیق کلمات کلیدی» و سومی «پیدا کردن کلمه کلیدی». در عین حال گوگل در راهنمای محتوای مفید تأکید میکند محتوا باید اول برای انسان نوشته شود، نه برای پر کردن صفحه با کلمه. پس هدف تحقیق کلمات کلیدی «تکرار کلمه» نیست؛ هدف این است که زبان مخاطب را بفهمید و دقیقاً به سؤالش جواب بدهید.
دو عبارت شبیه به هم ممکن است نیت کاملاً متفاوتی داشته باشند. کسی که «ChatGPT چیست» را جستوجو میکند دنبال توضیح است، اما کسی که «خرید اکانت ChatGPT Plus» را مینویسد آمادهٔ خرید است. معمولاً نیت جستوجو را در چهار گروه میگذارند:
| نیت | نمونهٔ فارسی | بهترین نوع صفحه |
|---|---|---|
| اطلاعاتی (Informational) | «سئو چیست»، «چطور سرعت سایت را بالا ببریم» | مقالهٔ آموزشی و راهنما |
| تجاری (Commercial) | «بهترین افزونه سئو وردپرس»، «مقایسه ChatGPT و Gemini» | مقایسه، بررسی و فهرست |
| تراکنشی (Transactional) | «خرید هاست»، «قیمت دوره سئو» | صفحهٔ محصول یا خدمت |
| ناوبری (Navigational) | «سرچ کنسول»، «ورود به دیجیکالا» | صفحهٔ اصلی برند یا ابزار |
اگر برای یک کلمهٔ تراکنشی مقالهٔ آموزشی بنویسید یا برعکس، حتی با بهترین متن هم رتبهٔ خوبی نمیگیرید؛ چون گوگل نتایجی را بالا میآورد که با نیت کاربر جور باشند.
برای این روش فقط به ابزارهایی نیاز دارید که یا کاملاً رایگاناند یا نسخهٔ رایگان کافی دارند:
| ابزار | چه چیزی به شما میدهد | محدودیت |
|---|---|---|
| چتبات هوش مصنوعی (ChatGPT، Claude، Gemini) | ایده، مترادف، سؤالهای کاربران، خوشهبندی | حجم جستوجو را نمیداند؛ ممکن است عدد بسازد |
| پیشنهادهای جستوجوی گوگل (Autocomplete) | عبارتهایی که واقعاً جستوجو میشوند | عدد نمیدهد؛ به مکان و سابقه بستگی دارد |
| Google Trends | مقایسهٔ محبوبیت نسبی و فصلی بودن | عدد نسبی ۰ تا ۱۰۰ است، نه حجم واقعی |
| Google Search Console | کوئریهای واقعی، نمایش، کلیک و جایگاه سایت خودتان | فقط برای سایتی که مالکش هستید |
| خود نتایج گوگل (SERP) | نیت، نوع صفحههای برتر، رقبا و بخش «سؤالات مرتبط» | بررسی دستی و زمانبر |
| Google Keyword Planner | تخمین جستوجو و هزینهٔ تبلیغ | نیازمند حساب گوگل ادز؛ استفاده از ایران بهدلیل تحریمها محدود است |

نقطهٔ قوت چتباتها «فکر کردن به جای مخاطب» است. آنها سریع مترادف، سؤالهای رایج، دغدغههای مبتدیها و زاویههای مختلف یک موضوع را فهرست میکنند. کلید کار، پرامپت دقیق است: بگویید کسبوکارتان چیست، مخاطب کیست و چه خروجیای میخواهید.
پرامپت ایدهیابی
من یک فروشگاه اینترنتی لوازم قهوه در ایران دارم. مخاطبم کسانی هستند که تازه میخواهند در خانه قهوه دم کنند. ۱. ۴۰ عبارت جستوجوی فارسی که این افراد احتمالاً در گوگل تایپ میکنند بنویس؛ شامل شکل محاورهای و غلطهای املایی رایج. ۲. کنار هر عبارت نیت جستوجو را بنویس (اطلاعاتی، تجاری، تراکنشی). ۳. هیچ عددی دربارهٔ حجم جستوجو حدس نزن. ۴. خروجی را به صورت جدول بده.
چند ترفند برای نتیجهٔ بهتر:
هشدار مهم: چتباتها به دادهی زندهٔ حجم جستوجوی گوگل دسترسی ندارند. اگر از مدل بپرسید «این کلمه ماهی چند جستوجو دارد؟» ممکن است با اطمینان یک عدد ساختگی بگوید؛ پدیدهای که به آن توهم هوش مصنوعی میگویند. خروجی این مرحله فقط «فهرست ایده» است، نه داده.
حالا باید ببینید کدام ایدهها را مردم واقعاً جستوجو میکنند. دو ابزار رایگان خود گوگل اینجا به کار میآیند.
وقتی شروع به تایپ میکنید، گوگل چند پیشنهاد نشان میدهد. طبق توضیح رسمی گوگل، این پیشنهادها از جستوجوهای واقعی میآیند و جستوجوهای رایج و پرطرفدار مرتبط با حروف تایپشده را نشان میدهند؛ البته به مکان و جستوجوهای قبلی شما هم بستگی دارند. گوگل میگوید روی دسکتاپ معمولاً تا ۱۰ پیشنهاد میبینید. چند روش استفاده:
بخش «سؤالات مرتبط» (People also ask) و «جستوجوهای مرتبط» پایین صفحهٔ نتایج هم منبع عالی سؤالهای واقعیاند.
Google Trends عدد حجم جستوجو نمیدهد. طبق پرسشهای متداول خود گوگل، Trends از نمونهای ناشناس و دستهبندیشده از جستوجوهای واقعی استفاده میکند و داده را نرمالسازی میکند: هر نقطه بر کل جستوجوهای آن منطقه و بازهٔ زمانی تقسیم و بعد روی مقیاس ۰ تا ۱۰۰ نمایش داده میشود. پس Trends برای این سؤالها عالی است:
کشور را روی «ایران» بگذارید و بازهٔ زمانی را حداقل ۱۲ ماه انتخاب کنید. برای کلمههای خیلی کمجستوجو ممکن است Trends دادهی کافی نشان ندهد؛ این خودش یک نشانه است.
اگر سایتتان مدتی است فعال است، ارزشمندترین منبع رایگان همینجاست. گزارش Performance سرچ کنسول نشان میدهد سایت شما در نتایج گوگل برای چه کوئریهایی دیده شده است. طبق راهنمای رسمی گوگل، این گزارش چهار معیار اصلی دارد:
نمای پیشفرض گزارش، سه ماه اخیر را نشان میدهد و میتوانید بازه را تغییر دهید. سه کار عملی با این داده:

حالا هوش مصنوعی دوباره به کار میآید: خروجی CSV گزارش را به چتبات بدهید تا کوئریها را بر اساس موضوع گروهبندی کند و صفحههای فرصتدار را پیشنهاد دهد. اینبار مدل روی دادهی واقعی کار میکند، نه حدس.
پرامپت تحلیل دادهی سرچ کنسول
این فایل خروجی گزارش Performance سرچ کنسول سایت من است (ستونها: کوئری، کلیک، نمایش، CTR، جایگاه). ۱. کوئریها را بر اساس موضوع در ۵ تا ۱۰ گروه دستهبندی کن. ۲. کوئریهایی را که جایگاه ۸ تا ۲۰ و نمایش بالا دارند جدا کن. ۳. فقط از اعداد همین فایل استفاده کن و هیچ عددی اضافه نکن.
برای سایت تازه که هنوز داده ندارد، این مرحله را بعد از چند هفته انتشار تکرار کنید. نقش هوش مصنوعی در تحلیل دادههای سئو را جداگانه در نقش هوش مصنوعی در بهینهسازی سئو بررسی کردهایم.
ابزارهای پولی یک «عدد سختی» میدهند، اما خودتان هم میتوانید با ده دقیقه نگاه کردن به صفحهٔ اول گوگل تخمین خوبی بزنید. هر کلمهٔ مهم را جستوجو کنید و اینها را یادداشت کنید:
برای دیده شدن در پاسخهای هوش مصنوعی هم همین دقت لازم است؛ در GEO چیست توضیح دادهایم چه نوع محتوایی بیشتر نقل میشود. اگر نتیجههای برتر نتیجهٔ غنی دارند (ستاره، قیمت، مسیر صفحه)، اسکیما مارکآپ را هم در برنامه بگذارید.
بعد از چهار مرحلهٔ قبل، احتمالاً فهرستی از دهها کلمه دارید. اشتباه رایج این است که برای هر کلمه یک صفحهٔ جدا بسازید. کلماتی که نیت یکسان دارند باید در یک صفحه پوشش داده شوند؛ وگرنه صفحههای خودتان با هم رقابت میکنند.
یک تست ساده برای تشخیص: دو کلمه را جداگانه جستوجو کنید. اگر بیشتر نتیجههای صفحهٔ اول یکسان بودند، یک صفحه کافی است. بعد خوشهها را اینطور مرتب کنید:
جزئیات کامل این مدل را در راهنمای لینکسازی داخلی و ساختار پیلار-کلاستر و برنامهریزی کلیاش را در استراتژی محتوا چیست نوشتهایم. هوش مصنوعی در این مرحله هم دستیار خوبی است:
پرامپت خوشهبندی
این فهرست کلمات کلیدی تأییدشدهی من است. آنها را بر اساس نیت جستوجو در خوشههایی دستهبندی کن که هر خوشه یک صفحه باشد. برای هر خوشه یک کلمهٔ اصلی، کلمههای فرعی، نوع صفحه (مقاله، مقایسه، صفحهٔ محصول) و یک عنوان پیشنهادی بنویس. اگر دو خوشه ممکن است با هم رقابت کنند، هشدار بده.

همهٔ نتیجهها را در یک صفحهگسترده (Google Sheets یا اکسل) با این ستونها جمع کنید تا تصمیمگیری و پیگیری آسان شود:
| ستون | چه چیزی بنویسید | نمونه |
|---|---|---|
| کلمهٔ اصلی | عبارتی که صفحه برایش ساخته میشود | تحقیق کلمات کلیدی |
| کلمههای فرعی | مترادفها و شکلهای دیگر | کیورد ریسرچ، پیدا کردن کلمه کلیدی |
| نیت | اطلاعاتی، تجاری، تراکنشی، ناوبری | اطلاعاتی |
| نشانهٔ تقاضا | از Trends و پیشنهادهای گوگل (کم، متوسط، زیاد) | متوسط |
| دادهی سرچ کنسول | نمایش و جایگاه فعلی، اگر هست | ۳۲۰ نمایش، جایگاه ۱۴ |
| سختی تخمینی | از بررسی SERP (کم، متوسط، زیاد) | متوسط |
| خوشه و ستون | صفحهٔ مادر | سئوی فنی |
| وضعیت | ایده، در حال نوشتن، منتشرشده | ایده |
ستون «دادهی سرچ کنسول» را فقط با عدد واقعی گزارش پر کنید. نمونهی بالا فرضی است.
برای اینکه بعد از تحقیق، محتوای سئوشده را درست بنویسید، نقش هوش مصنوعی در تولید محتوای سئوشده را بخوانید. اگر وقت این کارها را ندارید، خدمات سئو رادینو را ببینید.
نه بهصورت قابلاعتماد. چتباتها به دادهی زندهٔ جستوجوی گوگل وصل نیستند و ممکن است عدد بسازند. برای ایده و دستهبندی از آنها استفاده کنید و برای داده سراغ سرچ کنسول و Google Trends بروید.
برای بیشتر سایتهای فارسی کوچک و متوسط، بله. ترکیب هوش مصنوعی، پیشنهادهای گوگل، Trends، سرچ کنسول و بررسی دستی نتایج، تصویر بسیار خوبی میدهد. ابزار پولی بیشتر برای تحلیل رقبا در مقیاس بزرگ به کار میآید.
از مراحل ۱، ۲ و ۴ شروع کنید و روی عبارتهای دقیق و کمرقابت بنویسید. بعد از چند هفته که صفحهها نمایش گرفتند، دادهی سرچ کنسول را اضافه کنید.
بله، کشور را روی ایران بگذارید. فقط یادتان باشد عدد Trends نسبی است (۰ تا ۱۰۰) و برای کلمههای خیلی کمجستوجو ممکن است دادهی کافی نشان ندهد.
برای هر مقالهٔ تازه یک تحقیق کوتاه لازم است. فهرست کلی را هم هر سه تا شش ماه با دادهی سرچ کنسول بهروز کنید.
همه منابع در تاریخ ۱۴ آبان ۱۴۰۵ بررسی شدهاند.
نظرات 0
برای ارسال نظر وارد حساب کاربری شوید.
هنوز نظری ثبت نشده؛ اولین نفر باشید.